Wat is bonsai?

Wat meer duidelijkheid over deze eigenaardige en mysterieuze planten. Sinds de laatste jaren ben ik gefascineerd geraakt door miniatuurboompjes, een echte passie. Het meest boeiende bestaat gedeeltelijk uit de creativiteit, het wonderlijke ven de natuur en het dagelijks genot van deze te aanschouwen.

Momenteel beschik ik over exemplaren van 35 jaar en ouder, deze worden meestal ingevoerd uit Thailand of Japan.
Eigenlijk zijn het ruwe exemplaren, waar de vorm of het model nog moet worden aangegeven. Dit zijn de gemakkelijkste creaties, aangezien deze reeds over een ruime vertakking, wortelgestel en ouderdomseffect beschikken. Het is belangrijk deze planten voldoende karakter en verfijning te laten uitstralen.

Een tweede manier, maar tevens de moeilijkste is planten uit de natuur of de kwekerij recupereren die vatbaar zijn voor dergelijke. Meestal zijn dit planten van minstens 10 jaar oud en worden deze gereduceerd op een hoogte van 30 tot 80 cm, naargelang de vorm en de soort. Nadien worden deze getraind in kuip of platte schaal gedurende 4 à 5 jaar, de vormgeving is hier het moeilijkste en vraagt ook een even lange periode. Na 3 à 4 jaar begint de plant kleine blaadjes en vruchten te vertonen, namelijk ¼ van de ware grote, dit is te wijten door jaarlijks de plantenschaal te verkleinen of door bladsnoei.
Pas na 15 à 20 jaar kunnen we spreken over een echte bonsai, geduld is hier de gouden regel, maar wordt tenslotte beloond en absoluut de moeite waard.

Een derde mogelijkheid is vetrekken met een jonge plant, stek, zaailing of ent om verder te kweken tot volwaardige plant. Dit procédé is het gemakkelijkste maar duurt het langste, dus moeilijker realiseerbaar.

Een vierde alternatief is vermeerderen door marcoteren. De meest gebruikelijke manier is sphagnum rond de stam verwikkeld en tenslotte verpakt in plastiek of pot. De wortels zullen uitgroeien in het mos aan de plant waar de ring in de bast gemaakt is of ontbloot. Deze werkwijze heeft het voordeel dat op één en dezelfde plant verschillende vermeerderingen kunnen gebeuren en uiteindelijk het startmateriaal reeds een degelijk visueel aspect heeft.

Er bestaan namelijk bonsais voor binnen en buiten, eigenlijk zijn ze beiden boeiend. Momenteel ben ik bezig een collectie aan te maken van miniatuurboompjes van inheemse aard. Een groot werk, namelijk een project van minimum 15 jaar, maar toch hoop ik van daarin te lukken. Het eigenaardige van de ganse zaak is dat men soms van een plant van 2 meter hoog in een paar uur een vormplant kan maken, meestal duurt dit jaren eer men er een specifieke vorm kan aangeven.

Het geheim om deze te verzorgen en te behouden is voldoende water en voeding geven. Aangezien zij tenslotte in een kleine pot staan is er geen overdreven reserve van vocht en voeding beschikbaar. Het regelmatig broezen van het loof is ook belangrijk, gezien dit uitdroging voorkomt en de natuurlijke watergifte praktisch evenaart.

Dedobbeleer Charles, hoofdredacteur De Tuingids